Тексеру қалай өтеді

Кімге жүгіну керек

Тіркелген емханадағы отбасылық дәрігерден (жалпы тәжірибелік дәрігерден) немесе гинекологтан бастауға болады. Олар алғашқы бағалауды жүргізіп, бірінші кезектегі емді бастайды. Егер «қауіпті» белгілер болса, белгілер әдеттен тыс болса немесе бірінші кезектегі ем көмектеспесе, урологқа немесе урогинекологқа жолдайды.

Дәрігермен әңгіме

Бұл тексерудің ең маңызды бөлігі. Дәрігер мыналарды сұрайды:

• зәр қашан және қандай жағдайларда ағады, қанша мөлшерде;
• күндіз және түнде қаншалықты жиі зәр шығарасыз, кенеттен күшті шақырулар бола ма;
• ауырсыну, күйдіру, зәрдегі қан, толық босамау сезімі, әлсіз ағыс бар ма;
• неше рет жүкті болдыңыз және босандыңыз, қалай өтті, балалардың салмағы қандай болды;
• қандай операциялар болды, әсіресе кіші жамбас ағзаларына;
• қандай созылмалы аурулар бар (диабет, өкпе, неврологиялық аурулар) және қандай дәрілер қабылдайсыз;
• белгілер жұмысқа, ұйқыға, қарым-қатынасқа, спортқа қалай әсер етеді — және емнен не күтесіз.

Толық жауап беруден ұялмаңыз: дәрігер үшін бұл кәдімгі медициналық сұрақтар. ICIQ-SF тестінен алдын ала өтіп, басып шығарылған нұсқасын алып барған пайдалы.

Зәр шығару күнделігі

Күнделік — қарапайым, бірақ өте ақпаратты құрал. Халықаралық ұсынымдар әдеттегі ырғақты көру үшін оны жұмыс күндерін де, демалыс күндерін де қамтитын кемінде 3 күн жүргізуге кеңес береді.

Әр жолы мыналарды жазыңыз:

• әр зәр шығарудың уақыты мен шамамен көлемі (бөліктері бар өлшегіш стақанды немесе құмыраны пайдаланған ыңғайлы);
• не және қанша іштіңіз;
• зәрдің ағу жағдайлары: қашан, қандай жағдайда, көп пе, аз ба;
• кенеттен күшті шақырулар;
• төсемдерді ауыстыру.

Күнделік бойынша дәрігер сіздің қанша ішетініңізді, қуық қандай көлемді ұстайтынын, түнде қанша зәр бөлінетінін және зәр ұстамаудың қай түрі басым екенін көреді. Көбінесе күнделіктің өзі шешімді көрсетеді: мысалы, сіз тым аз ішесіз немесе тым көп кофе ішесіз.

Қарау

Дәрігер ішті қарап, әдетте гинекологиялық тексеру жүргізеді. Ол шырышты қабаттың жағдайын (менопаузада ол жұқаруы мүмкін), кіші жамбас ағзаларының түсуі бар-жоғын бағалайды және қуық толы кезде жөтелуді сұрауы мүмкін — бұл стресстік зәр ұстамауды көрсететін жөтел сынамасы. Сондай-ақ дәрігер бұлшықеттерді қысуды сұрап, жамбас түбі бұлшықеттерінің күшін бағалауы мүмкін — сол арқылы жаттығуларды дұрыс орындайтыныңызды да білесіз.

Талдаулар

• Зәр талдауы (көбінесе жолақпен жедел тест) — инфекцияны, зәрдегі қанды немесе қантты жоққа шығару үшін. Инфекция зәр ұстамауды тудыруы немесе күшейтуі мүмкін.
• Қалдық зәр — зәр шығарғаннан кейін қуықта қанша зәр қалатыны. Егер нашар босау белгілері немесе жиі инфекциялар болса, УДЗ арқылы өлшенеді.
• Қан талдауы (мысалы, қантқа) — диабетке немесе бүйрек ақауларына күдік болса.

Қосымша зерттеулер қашан қажет

Уродинамикалық зерттеу (қуық толған және босаған кездегі қысымды бағалау), цистоскопия және басқа күрделі әдістер барлығына қажет емес. Оларды әдетте маман мына жағдайларда тағайындайды:

• операция қарастырылып жатса;
• зәр ұстамаудың түрі анық болмаса немесе белгілер әдеттен тыс болса;
• бірінші кезектегі ем көмектеспесе;
• кіші жамбас ағзаларына немесе зәр ұстамауға байланысты операциялар болса;
• неврологиялық аурулар, қуықтың нашар босау белгілері, зәрде қан болса.

Қабылдауға қалай дайындалу керек

1. 3 күндік зәр шығару күнделігін толтырыңыз.
2. ICIQ-SF тестінен өтіп, нәтижені басып шығарыңыз.
3. Барлық дәрілердің, соның ішінде дәрумендер мен шөптердің тізімін жасаңыз.
4. Бұрынғы тексерулер мен операциялар туралы үзінділерді алыңыз.
5. 2–3 басты сұрақ пен мақсатты жазыңыз: мысалы, «жүгіруге оралғым келеді» немесе «түнде тұрмау».

Дереккөздер

1. NICE guideline NG123. 2019. nice.org.uk
2. EAU Guidelines on Non-neurogenic Female LUTS. uroweb.org
3. Avery K және т.б. ICIQ: a brief and robust measure for evaluating the symptoms and impact of urinary incontinence. Neurourol Urodyn. 2004;23(4):322–330.