Басты бет / Дәрігерлерге / Жүргізу
Жүргізу және бақылау алгоритмі
Жүргізу сатылы түрде құрылады және зәр ұстамаудың басым түріне байланысты. Пациенттердің көпшілігін алғашқы буында консервативті әдістермен табысты жүргізуге болады; «қызыл жалаушалар» болғанда немесе бірінші кезектегі ем тиімсіз болғанда маманға жолдайды.
Барлық пациенттерге арналған жалпы шаралар
- Оқыту: белгілердің механизмін және әсердің шынайы мерзімдерін түсіндіріңіз; жазбаша материалдар беріңіз (пациенттерге арналған бөлімді ұсынуға болады).
- Салмақты азайту ДСИ > 30 кг/м² болса (PRIDE зерттеуінде дене салмағын ~8%-ға азайту зәр ұстамау эпизодтарының жиілігін бақылау тобындағы 28%-ға қарсы 47%-ға азайтты).
- Су ішу режимі: күнделік деректері бойынша шамадан тыс немесе жеткіліксіз тұтынуды түзету.
- Кофеин: OAB кезінде азайтып көру.
- Іш қату, темекі шегу, созылмалы жөтел — түзету.
- Дәрілерді қайта қарау: диуретиктер, ААФ тежегіштері, седативтік дәрілер — мүмкіндігінше түзету.
Стресстік және аралас зәр ұстамау
- Кемінде 3 ай бойы бақылаумен жамбас түбі бұлшықеттерін жаттықтыру: күніне 3 рет кемінде 8 жиырылу. Қынаптық зерттеу кезінде пациенттің бұлшықеттерді дұрыс жиыратынына көз жеткізіңіз.
- Бұлшықеттерді жиыра алмаса — қосымша ретінде биологиялық кері байланыс немесе электр ынталандыру.
- 3 айдан кейін бағалау: күнделік, ICIQ-SF, субъективті бағалау.
- Әсер жеткіліксіз болса және пациент емді жалғастырғысы келсе — хирургиялық әдістерді талқылау үшін урологқа/урогинекологқа жолдау. Операцияны қаламайтындар немесе оған мүмкіндігі жоқтар үшін пессарий немесе қынаптық құралдар — нұсқа.
Дәрі-дәрмек стресстік зәр ұстамаудың стандартты емі болып табылмайды.
Императивті зәр ұстамау және OAB
- Кемінде 6 апта бойы қуықты жаттықтыру: аралықты біртіндеп ұзартатын кесте бойынша зәр шығару, шақыруды басу әдістері.
- Қынап атрофиясы бар постменопаузадағы әйелдерге — жергілікті қынаптық эстроген.
- Әсер жеткіліксіз болса — фармакотерапия: антимускаринді препараттар (әсіресе егде және әлсіз пациенттерде антихолинергиялық жүктемені ескере отырып) немесе β3-агонист.
- Препаратты бастағаннан немесе ауыстырғаннан кейін 4 аптадан соң әсері мен көтерімділігін бағалау.
- Екі препарат тиімсіз болса немесе көтерілмесе — маманға жолдау (ботулинотерапия, нейромодуляция).
Бақылау қабылдауы
Нені бағалау керек
- бастапқымен салыстырғандағы зәр шығару күнделігі;
- ICIQ-SF динамикасы;
- жаттығуларды ұстану және техника;
- препараттардың жанама әсерлері;
- пациенттің мақсатына қол жеткізілді ме.
Мерзімдер
- жамбас түбін жаттықтыру — 3 айдан кейін;
- қуықты жаттықтыру — 6 аптадан кейін;
- жаңа препарат — 4 аптадан кейін;
- ұзақ фармакотерапия — жыл сайын қайта қарау (егде жастағыларда — жиірек).
Қашан жолдау керек
- «қызыл жалаушалар» — тексеру алгоритмін қараңыз;
- пациент емді жалғастырғысы келгенде консервативті емнің тиімсіздігі;
- хирургиялық араласу қарастырылып жатқанда;
- күрделі жағдайлар: бұрын зәр ұстамауға байланысты операциялар, сәулелік терапия, неврологиялық патология, айтарлықтай қалдық зәр.
Ерекше топтар
- Жүкті және босанған әйелдер: алғашқы жүктіліктен бастап жамбас түбін жаттықтыру; SUI хирургиялық емі әдетте бала туу аяқталғанға дейін кейінге қалдырылады.
- Егде және әлсіз әйелдер: когнитивтік мәртебені, қозғалғыштықты, дәретханаға қолжетімділікті, антихолинергиялық жүктемені ескеріңіз; функционалдық зәр ұстамауда — көмекпен кесте бойынша зәр шығару.
Қарым-қатынас
Дәрі-дәрмектік және хирургиялық ем туралы шешімдер күтілетін пайда, қауіптер, баламалар және репродуктивтік жоспарлар талқыланғаннан кейін бірлесіп қабылданады. Талқылау мен келісілген жоспарды құжаттаңыз.
Дереккөздер
- NICE guideline NG123. 2019. nice.org.uk
- Subak LL және т.б. Weight loss to treat urinary incontinence in overweight and obese women. N Engl J Med. 2009;360(5):481–490.
- Dumoulin C және т.б. Cochrane Database Syst Rev. 2018;10:CD005654.
- AUA/SUFU Guideline on Idiopathic Overactive Bladder. 2024. auanet.org
- EAU Guidelines on Non-neurogenic Female LUTS. uroweb.org