UroWomanKazakhstan

Басты бет / Пациенттерге / Емдеу

Зәр ұстамауды емдеу

Ем сатылы түрде құрылады: қарапайым және қауіпсіз әдістерден күрделірек әдістерге қарай. Әйелдердің көпшілігіне бірінші саты — жаттығулар, қуықты жаттықтыру және әдеттерді өзгерту көмектеседі. Жоспарды әрқашан дәрігермен бірге таңдайсыз: зәр ұстамаудың түрі, белгілердің айқындылығы, жалпы денсаулық, жүктілікке қатысты жоспарлар және сіздің қалауыңыз ескеріледі.

1-саты: әдеттерді өзгерту

Бұл зәр ұстамаудың кез келген түрінде негіз болып табылады:

  • Салмақты азайту — артық дене салмағы болса. Ірі клиникалық зерттеуде салмағын орта есеппен 8%-ға азайтқан әйелдерде зәр ағу жағдайлары екі есеге жуық азайды.
  • Су ішу режимі. Тым аз да емес, тым көп те емес — дәрігер басқаша кеңес бермесе, әдетте тәулігіне 1,5–2 литр сұйықтық.
  • Кофеинді азайту — кофе, қою шай, энергетиктер, кола. Әсіресе императивті белгілер кезінде пайдалы.
  • Іш қатуды емдеу және күшенуден бас тарту.
  • Темекіні тастау және созылмалы жөтелді емдеу.

Толығырақ — «Алдын алу» мақаласында.

2-саты: жамбас түбі бұлшықеттерін жаттықтыру

Бұл стресстік және аралас зәр ұстамауды емдеудің негізгі әдісі. Халықаралық ұсынымдар кемінде 3 ай бойы маманның бақылауымен, күніне 3 рет кемінде 8 жиырылу жасап жаттығуға кеңес береді. Жүйелі шолулардың деректері бойынша мұндай жаттығуларды орындайтын әйелдер жаттықпайтындарға қарағанда айығу немесе айтарлықтай жақсару туралы бірнеше есе жиі айтады.

Егер қажетті бұлшықеттерді сезбесеңіз, дәрігер немесе физиотерапевт жаттығуларға қосымша биологиялық кері байланысты (датчик бұлшықеттерді дұрыс қысып жатқаныңызды көрсетеді) немесе электр ынталандыруды қолдануы мүмкін. Техникасы мен 12 апталық жоспар — «Жамбас түбі бұлшықеттерін жаттықтыру» мақаласында.

2-саты: қуықты жаттықтыру

Бұл императивті зәр ұстамау мен гиперактивті қуықтың негізгі емі. Мәні — қуықты біртіндеп үлкенірек көлемді ұстауға «қайта үйрету»:

  1. Күнделік бойынша қазір қаншалықты жиі зәр шығаратыныңызды анықтаңыз, мысалы, сағат сайын.
  2. Кесте белгілеп, дәретханаға шақыру бойынша емес, сағат бойынша барыңыз.
  3. Шақыру уақытынан бұрын пайда болса, тоқтаңыз, жамбас түбі бұлшықеттерін бірнеше рет жылдам қысыңыз, терең тыныс алыңыз және шақыру әлсірегенше күтіңіз.
  4. Әр апта сайын аралықты 15–30 минутқа ұзартыңыз.
  5. Мақсат — күндіз шамамен әр 3–4 сағат сайын зәр шығару.

Ұсынылатын ұзақтығы — кемінде 6 апта. Алғашқы нәтижелер әдетте бірнеше аптадан кейін байқалады.

3-саты: дәрі-дәрмек

Егер императивті зәр ұстамау кезінде жаттығулар мен қуықты жаттықтыру жеткілікті әсер бермесе, дәрігер қуық бұлшықетін босаңсытатын препараттарды тағайындауы мүмкін. Мұндай құралдардың әртүрлі топтары бар, әрқайсысының өз жанама әсерлері (мысалы, ауыздың құрғауы, іш қату) мен шектеулері бар, әсіресе егде жастағы әйелдерде. Әсері қабылдау басталғаннан кейін бірнеше аптадан соң бағаланады.

Қынаптың шырышты қабаты құрғап, жұқарған менопаузадағы әйелдерге жергілікті (қынаптық) эстроген ұсынылуы мүмкін — ол шақыру жиілігі мен жайсыздықты азайтады.

Стресстік зәр ұстамау кезінде таблеткалар, әдетте, негізгі ем әдісі болып табылмайды.

Көмекші құралдар

  • Пессарий — уретраны ұстап тұратын қынапқа салынатын жұмсақ силикон сақина немесе құрал. Операция қажет болмаса немесе уақытша шешім керек болса (мысалы, спорт кезінде) қолайлы.
  • Гигиена құралдары — урологиялық төсемдер мен іш киім. Олар ем кезінде өзіңізді сенімді сезінуге көмектеседі, бірақ емді алмастырмайды.

4-саты: процедуралар мен операциялар

Егер бірнеше ай бойы консервативті ем көмектеспесе және белгілер өмірге қатты кедергі келтірсе, маман басқа нұсқаларды талқылайды.

Стресстік зәр ұстамау кезінде

  • уретраға тірек жасайтын операциялар (слингтік операциялар, кольпосуспензия);
  • уретра қабырғасына көлем түзетін заттарды енгізу — азырақ инвазивті, бірақ әсері тұрақсыздау болуы мүмкін.

Императивті зәр ұстамау кезінде

  • қуық қабырғасына ботулинотоксин инъекциялары;
  • тибиальды немесе сакральды нервті ынталандыру.

Кез келген араласу туралы шешім маманның тексеруінен кейін және пайдасы, қаупі мен баламалары толық талқыланғаннан кейін ғана қабылданады. Жүктілікті жоспарласаңыз, дәрігерге айтыңыз — бұл әдісті таңдауға әсер етеді.

Емнің нәтижесін қалай түсінуге болады

  • Зәр шығару күнделігін емге дейін және кейін салыстырыңыз — бұл ең объективті тәсіл.
  • 3 айдан кейін ICIQ-SF тестінен қайта өтіңіз: ұпайдың азаюы жақсаруды көрсетеді.
  • Неге оралғаныңызды белгілеңіз: спорт, сапарлар, тыныш ұйқы.

Келісілген мерзімде жақсару болмаса, ем жанама әсер тудырса немесе белгілер күшейсе, дәрігерге хабарлаңыз — жоспарды өзгертуге болады.

Дереккөздер

  1. NICE guideline NG123. 2019. nice.org.uk
  2. Dumoulin C, Cacciari LP, Hay-Smith EJC. Pelvic floor muscle training versus no treatment, or inactive control treatments, for urinary incontinence in women. Cochrane Database Syst Rev. 2018;10:CD005654.
  3. Subak LL және т.б. Weight loss to treat urinary incontinence in overweight and obese women. N Engl J Med. 2009;360(5):481–490.
  4. EAU Guidelines on Non-neurogenic Female LUTS. uroweb.org
  5. AUA/SUFU guidelines on stress urinary incontinence (2023) and overactive bladder (2024). auanet.org