Жүктілік, босану және жамбас түбі

Бұл неліктен болады

• өсіп келе жатқан жатыр қуыққа қысым түсіреді, сондықтан жиі зәр шығарғыңыз келеді;
• жүктілік гормондары байламдар мен дәнекер тінді жұмсақ әрі серпімді етеді;
• қынаптық босану кезінде жамбас түбінің бұлшықеттері, нервтері және байламдары қатты созылып, кейде жарақаттанады;
• босанғаннан кейін бұлшықеттерге күшін қалпына келтіру үшін уақыт керек.

Қазақстандағы зерттеу деректері бойынша қынаптық босанудан, көп ұрықты босанудан және ірі нәресте туғаннан кейін әйелдерде зәр ұстамау ықтималдығы жоғары болды.

Жүктілік кезінде

Жамбас түбін жаттықтыру. Халықаралық ұсынымдар жамбас түбі бұлшықеттеріне арналған жаттығуларды барлық әйелдерге алғашқы жүктілік кезінде-ақ ұсынуға кеңес береді. Кокрейн шолуының деректері бойынша тұрақты жаттыққан белгілері жоқ жүкті әйелдерде жүктіліктің соңында зәр ұстамау қаупі шамамен 60%-ға төмен болды. Жаттығулар жүкті әйелдердің көпшілігі үшін қауіпсіз, бірақ асқынулар (түсік қаупі, қан кету) болса, алдымен дәрігермен кеңесіңіз.

Тағы не көмектеседі:

• салмақ қосуды дәрігермен бірге бақылау;
• іш қатудың алдын алу: клетчатка, сұйықтық, қозғалыс;
• дене белсенділігін сақтау: серуен, жүзу, жүкті әйелдерге арналған арнайы гимнастика;
• дәретханаға жиі баруға тура келсе де, су ішуден бас тартпау.

Егер зәр ағуы пайда болса, бұл туралы акушер-гинекологқа міндетті түрде айтыңыз. Бұл жиі кездесетін және шешілетін мәселе, жай ғана шыдап жүре беретін нәрсе емес.

Босанғаннан кейінгі алғашқы апталар

• Ыңғайлы болған бойда және дәрігер рұқсат бергенде, жатып жамбас түбінің жұмсақ жиырылуларынан бастаңыз. Кесар тілігінен кейін — хирургтың рұқсатынан кейін.
• Нәрестеден ауыр ештеңе көтермеңіз, мүмкіндігінше көмек сұраңыз.
• Күшенуден аулақ болыңыз: іш қатудың алдын алыңыз, қажет болса дәрігермен жұмсақ іш жүргізетін дәрілерді талқылаңыз.
• Емізу кезінде жеткілікті сұйықтық ішіңіз.
• Нәрестені көтергенде және жөтелгенде жамбас түбін алдын ала қатайтыңыз.

Спортқа оралу

Жүктемемен асықпаңыз. Жүгіру, секіру, күш жаттығулары және іш бұлшықеттеріне арналған жаттығулар әдетте босанғаннан кейін 3 айдан ерте емес және тек зәр ағуы, қынапта ауырлық сезімі мен ауырсыну болмаған жағдайда жаңғыртылады. Серуеннен, жүзуден және жамбас түбін қалпына келтіруден бастаңыз. Жаттығу кезінде зәр ағатын болса — бұл жүктемені азайтып, маманнан кеңес алу керектігінің белгісі.

Дәрігерге қашан жүгіну керек

Босанғаннан кейінгі алғашқы апталарда аздаған зәр ағуы жиі кездеседі және көбінесе өздігінен өтеді. Мына жағдайларда дәрігерге жүгініңіз:

• зәр ағуы босанғаннан кейін 6–8 аптада азаймаса;
• ол күнделікті өмірге кедергі келтірсе;
• қынапта ауырлық, қысым немесе «бөгде зат» сезімі болса;
• газ немесе нәжіс ұстамау пайда болса;
• ауырсыну, зәр шығарғанда күйдіру немесе қызба болса;
• белгілер босанғаннан біраз уақыт өткен соң алғаш пайда болса.

Босанғаннан кейінгі жоспарлы қабылдауларда қуық пен жамбас түбі туралы сұраңыз: дәрігер бұлшықет күшін тексеріп, дұрыс техникаға үйрете алады.

Келесі жүктілік

Егер алдыңғы босанудан кейін зәр ұстамау болса, келесі жүктіліктің басында бұл туралы дәрігерге айтыңыз. Жамбас түбін жаттықтыруды және салмақты бақылауды жалғастырыңыз. Босану тәсілі жеке талқыланады.

Дереккөздер

1. Woodley SJ және т.б. Pelvic floor muscle training for preventing and treating urinary and faecal incontinence in antenatal and postnatal women. Cochrane Database Syst Rev. 2020;5:CD007471.
2. NICE guideline NG123. 2019. nice.org.uk
3. Ryspayeva Zh. және т.б. IJERPH. 2026;23(7):893. mdpi.com